Zum Hauptinhalt springen

Konformitätsbewertung und Benannte Stellen

Wie Produkte den Weg zur CE-Kennzeichnung finden und welche Rolle Benannte Stellen dabei spielen.

Bevor ein Produkt in der Europäischen Union in Verkehr gebracht werden darf, muss der Hersteller nachweisen, dass es die geltenden rechtlichen Anforderungen erfüllt. Dieser Nachweis erfolgt über die Konformitätsbewertung. Bei bestimmten, risikoreicheren Produkten muss dabei eine unabhängige Benannte Stelle eingebunden werden. Dieser Beitrag ordnet Begriffe, Rechtsrahmen und Verfahren praxisnah ein.

Was ist Konformitätsbewertung?

Konformitätsbewertung ist das Verfahren, mit dem geprüft und dokumentiert wird, ob ein Produkt die anwendbaren EU-Anforderungen an Sicherheit, Gesundheit und Umweltschutz einhält. Sie ist die Grundlage für die CE-Kennzeichnung und die EU-Konformitätserklärung, mit der der Hersteller die Verantwortung für die Konformität seines Produkts übernimmt.

Die Bewertung kann je nach Produkt und Risiko unterschiedlich tief ausfallen. Sie umfasst typischerweise:

  • Ermittlung der anwendbaren Rechtsakte (Richtlinien und Verordnungen) und harmonisierten Normen
  • Risikobeurteilung und technische Dokumentation
  • Prüfungen, Berechnungen oder Baumusterprüfungen
  • Erstellung der EU-Konformitätserklärung und Anbringen der CE-Kennzeichnung

Der Rechtsrahmen: New Legislative Framework

Grundlage ist der sogenannte New Legislative Framework (NLF). Zwei Rechtsakte sind hier zentral: die Verordnung (EG) Nr. 765/2008 regelt Akkreditierung und Marktüberwachung, der Beschluss Nr. 768/2008/EG stellt einen gemeinsamen Baukasten an Konformitätsbewertungsmodulen bereit. Auf diesen Modulen bauen nahezu alle produktspezifischen EU-Rechtsakte auf, etwa die Niederspannungs-, EMV- oder Druckgeräteregelungen.

Ein aktuelles Beispiel ist die neue EU-Maschinenverordnung (EU) 2023/1230, die ab dem 20. Januar 2027 gilt und die bisherige Maschinenrichtlinie 2006/42/EG ablöst. Als Verordnung ist sie unmittelbar in allen Mitgliedstaaten anwendbar und stützt sich ebenfalls auf die modulare Konformitätsbewertung nach Beschluss 768/2008/EG.

Die Module A bis H

Die Module beschreiben unterschiedliche Bewertungswege, gestaffelt nach Risiko:

  • Modul A – interne Fertigungskontrolle (Herstellererklärung ohne Benannte Stelle)
  • Modul B – EU-Baumusterprüfung durch eine Benannte Stelle, meist kombiniert mit C, D, E oder F
  • Module C bis F – Konformität mit dem Baumuster, Qualitätssicherung in Produktion oder Prüfung, Produktprüfung
  • Module G und H – Einzelprüfung bzw. umfassende Qualitätssicherung

Der Hersteller muss nur die für sein Produkt vorgeschriebenen Module durchlaufen. Welche das sind, legt der jeweilige Rechtsakt fest.

Wann ist eine Benannte Stelle erforderlich?

Bei Produkten mit geringem Risiko genügt oft die interne Fertigungskontrolle (Modul A): Der Hersteller bewertet in eigener Verantwortung. Sobald ein Rechtsakt jedoch eine unabhängige Prüfung vorschreibt, muss eine Benannte Stelle (englisch Notified Body) eingebunden werden.

Benannte Stellen sind unabhängige Konformitätsbewertungsstellen, die von einer nationalen Behörde benannt und der EU-Kommission notifiziert werden. In Deutschland setzt die Benennung in der Regel eine Akkreditierung durch die Deutsche Akkreditierungsstelle (DAkkS) voraus. Alle Benannten Stellen sind mit einer vierstelligen Kennnummer in der EU-Datenbank NANDO gelistet; diese Nummer erscheint neben der CE-Kennzeichnung, wenn eine Benannte Stelle beteiligt war.

Aufgaben einer Benannten Stelle

  • Prüfung der technischen Dokumentation und Baumusterprüfungen
  • Bewertung und Auditierung von Qualitätssicherungssystemen
  • Ausstellung von Bescheinigungen und Zertifikaten
  • Überwachung der weiterhin bestehenden Konformität

Wichtig: Eine Benannte Stelle prüft und bescheinigt, sie übernimmt aber nicht die Herstellerverantwortung. Die Konformitätserklärung bleibt Sache des Herstellers.

Aktuelle Entwicklungen 2026/2027

Für stark regulierte Bereiche gelten eigene Verordnungen mit eigenen Benannten Stellen, etwa (EU) 2017/745 für Medizinprodukte und (EU) 2017/746 für In-vitro-Diagnostika. Hier sind seit dem 28. Mai 2026 die ersten Module der europäischen Datenbank EUDAMED verpflichtend, unter anderem für Akteure, Produkte und Zertifikate. Auch die neue Bauprodukteverordnung (EU) 2024/3110 und die Maschinenverordnung ab 2027 verändern Pflichten und Fristen. Wer betroffen ist, sollte Übergangszeiträume frühzeitig einplanen.

Wie der VQB unterstützt

Der VQB hilft Ihnen, die für Ihr Produkt zutreffenden Rechtsakte, harmonisierten Normen und Konformitätsbewertungsmodule sicher zu bestimmen. Wir strukturieren Ihre technische Dokumentation und Risikobeurteilung, bereiten Audits und Baumusterprüfungen vor und begleiten die Zusammenarbeit mit der passenden Benannten Stelle. So schaffen Sie die Grundlage für eine belastbare CE-Kennzeichnung, ohne den Überblick über Fristen und Pflichten zu verlieren.

Sirens
Sed ut perspiciatis, unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium doloremque laudantium totam rem aperiam eaque ipsa quae ab illo inventore veritatis et quasi architecto beatae vitae dicta sunt explicabo. Nemo enim ipsam voluptatem quia voluptas sit aspernatur aut odit aut fugit sed quia consequuntur magni dolores eos, qui ratione voluptatem sequi nesciunt neque porro quisquam est qui dolorem ipsum quia dolor sit amet consectetur adipiscing velit sed quia non numquam do eius modi tempora incididunt ut labore et dolore magnam aliquam quaerat voluptatem. Ut enim ad minima veniam, quis nostrumd exercitationem ullam corporis suscipit laboriosam, nisi ut aliquid ex ea commodi consequatur.
Loudspeaker Announcements by Warning Vehicles
Quis autem vel eum irure reprehenderit qui in ea voluptate velit esse quam nihil molestiae consequatur vel illum qui dolorem eum fugiat quo voluptas nulla pariatur. At vero eos et accusamus et iusto odio dignissimos ducimus qui blanditiis praesentium voluptatum deleniti atque corrupti quos dolores et quas molestias excepturi sint obcaecati cupiditate non provident similique sunt in culpa qui officia deserunt mollitia animi id est laborum et dolorum fuga. Et harum quidem rerudum facilis est ert expedita distinctio. Nam libero tempore, cum soluta nobis est eligendi optio, cumque nihil impedit, quo minus id quod maxime placeat facere possimus omnis voluptas assumenda est omnis dolor repellendaus.
Broadcast Warnings and Information Hotline
Non eram nescius Brute cum quae summis ingeniis exquisitaque doctrina philosophi Graeco sermone tractavissent ea Latinis litteris mandaremus fore ut hic noster labor in varias reprehensiones incurreret. Nam quibusdam et is quidem non admodum indoctis, totum hoc displicet philosophari. Quidam autem non tam id reprehendunt si remissius agatur sed tantum studium tamque multam operam ponendam in eo non arbitrantur. Erunt etiam et quidem eruditi Graecis litteris contemnentes Latinas, qui se dicant in Graecis legendis operam malle consumere. Postremo aliquos futuros suspicor, qui me ad alias litteras vocent, genus hoc scribendi etsi sit elegans personae tamen et dignitatis esse negent.
Emergency Warning Apps
Ut autem a facillimis ordiamur prima veniat in medium Epicuri ratio quae plerisque notissima est. quam a nobis sic intelleges eitam ut ab ipsis qui eam disciplinam probant non soleat accuratius explicari verum enim invenire volumus non tamquam adversarium aliquem convincere. Accurate autem quondam a torquato homine omni doctrina erudito defensa est Epicuri sententia de voluptate, a meque ei responsum cum, in primis gravis et doctus adolescens ei disputationi interesset. Nam cum ad me in Cumanum salutandi causa uterque venisset, pauca primo inter nos de litteris quarum summum erat in utroque studium deinde Torquatus Quoniam nacti te inquit sumus aliquando otiosum certe audiam quid.
Cell Broadcast
Sed ut perspiciatis, unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium doloremque laudantium totam rem aperiam eaque ipsa quae ab illo inventore veritatis et quasi architecto beatae vitae dicta sunt explicabo. Nemo enim ipsam voluptatem quia voluptas sit aspernatur aut odit aut fugit sed quia consequuntur magni dolores eos, qui ratione voluptatem sequi nesciunt neque porro quisquam est qui dolorem ipsum quia dolor sit amet consectetur adipiscing velit sed quia non numquam do eius modi tempora incididunt ut labore et dolore magnam aliquam quaerat voluptatem. Ut enim ad minima veniam, quis nostrumd exercitationem ullam corporis suscipit laboriosam, nisi ut aliquid ex ea commodi consequatur.
Qui autem alia malunt scribi a nobis, aequi esse debent quod et scripta multa sunt sic ut plura nemini e nostris et scribentur fortasse plura, si vita suppetet et tamen qui diligenter haec quae de philosophia litteris manda mus legere assueverit iudicabit nulla ad legendum his esse potiora. Quid est enim in vita tantopere quaerendum quam cum omnia in philosophia, tum id quod his libris quaeritur qui sit finis quid extremum quid ultimum quo sint omnia bene vivendi recteque faciendi consilia referenda quid sequatur natura ut summum ex rebus expetendisnquid fugiat ut extremum malorum.

Competent Authority

ISO 9001
Feuerbachstr. 11 f
15370 Fredersdorf b. Berlin
  • E-Mail:
    Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein.
  • Phone:
  • Website:

External Links

Downloads